Makine Tasarımı Temel İlkeler

Enerji üretebilen, dönüştürebilen, iletebilen veya enerji kullanarak yararlı iş yapabilen teknik sistemler, makine olarak adlandırılmaktadır. Çevremizde görmüş olduğumuz her makine, çeşitli makine elemanlarının belirli kurallar ve bir sistematik dahilinde bir araya getirilmesiyle oluşmuştur. Bu elemanlar veya mekanizmalar vasıtasıyla tasarımdan istenilen fonksiyon yerine getirilmektedir. 

Tasarım kelimesinin sözlükteki karşılığı, çizim, dizayn olarak belirtilmektedir. Tasarım, yaşamın her alanında moda tasarımından endüstriyel ürünlerin tasarımına kadar geniş bir uygulama alanı bulmuştur. İyi bir makine tasarımcısı olabilmek için, mühendislik eğitimi sırasında verilen Teknik Resim, Statik, Malzeme, Mukavemet, Makine Elemanları gibi derslerin iyi kavranmış olması gerekmektedir.

Kitap kapsamında, makine tasarımı hakkında temel kavram ve ilkeler verilmeye çalışılmıştır. İlk iki bölümde tasarıma genel bir giriş yapılarak, şekillendirme kuralları ve boyutlandırma üzerinde durulmuştur. Döküm, talaşlı imalat, kaynaklı imalat ve mil-göbek bağlantıları tasarım açısından incelenmiş, dikkat edilmesi gereken kurallar açıklanmıştır. Yataklama şekilleri üzerinde durulmuş ve çok sayıda örnek ile desteklenmiştir. Cıvata bağlantıları, hafiflik, korozyon, sızdırmazlık ve maliyet gibi farklı açılardan tasarım aşamalarında dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınmıştır. Teknik elemanlara ve öğrencilere daha geniş bir bakış açısı kazandırabilmek için dişli kutuları, taşıma sistemleri, hidrolik-pnömatik silindirler, takım tezgâhları vb. genel tasarım örnekleri verilmiştir. Komple makine tasarımı örneği olması amacıyla iki kademeli planet redüktörün hesapları ve çizimleri bölüm olarak kitaba dahil edilmiştir. Son iki bölümde, makine tasarımında sıklıkla kullanılan ek çizelgeler ve malzeme mukavemet değerleri, özet bilgi şeklinde yer almıştır. Sanayi uygulamalarındaki tasarım, üretim ve kontrol için gerekli kapsamlı ve güvenilir veriler, ilgili güncel EN, TSE vb. standartlardan ve kataloglardan temin edilmelidir.
 
2018 ve 2023 baskılarından sonra kitabın 3. baskısı yapılmıştır. Öğretim üyelerinden, sanayiden ve mezun öğrencilerden gelen öneriler doğrultusunda şekil, kavram ve yazım hataları düzeltilmeye çalışılmıştır. 

Kitap içinde bulunan şekiller, AutoCAD ve SolidWorks ortamlarında çizilmiştir. Teknik resimlerin çizilmesi ve metnin yazılması işlemlerinde katkısı olan herkese ayrıca kitabın 3. baskısını gerçekleştiren Birsen Yayınevi’ne çok teşekkür ederim. Kavram ve yazım hatalarının tarafıma bildirilmesinden memnuniyet duyarım. Kitabın öğrencilere, mekanik tasarım mühendislerine ve teknik elemanlara faydalı olmasını dilerim. 

Eylül 2025, Denizli

Prof. Dr. Tezcan ŞEKERCİOĞLU                                                                       
Pamukkale Üniversitesi
Mühendislik Fakültesi
Makine Mühendisliği Bölümü
Kınıklı Yerleşkesi / DENİZLİ
e-posta: tsekerci@pau.edu.tr 
 

İÇİNDEKİLER
1. Makine Tasarımına Giriş 
2. Şekillendirme ve Boyutlandırma
3. Döküm Açısından Tasarım
4. Talaşlı İmalat Açısından Tasarım
5. Kaynaklı İmalat Açısından Tasarım
6. Mil-Göbek Bağlantılarının Tasarımı
7. Yataklama Açısından Tasarım
8. Cıvata Bağlantılarının Tasarımı 
9. Hafiflik Açısından Tasarım
10. Korozyon Açısından Tasarım
11. Sızdırmazlık Açısından Tasarım
12. Maliyet Açısından Tasarım 
13.Genel Tasarım Örnekleri
14. Planet Redüktör Tasarımı
15. Ek Çizelgeler
16. Malzeme Mukavemet Değerleri